Fytoftoroza – jak ją rozpoznać?

Fytoftoroza to jedna z najgroźniejszych, o ile nie najgroźniejsza choroba roślin, która pojawia się m.in. w przydomowych ogrodach. Rzadko udaje się ją zwalczyć, a działania zazwyczaj skupiają się na ograniczeniu strat, czyli ochronie zieleni sąsiadującej z rośliną zainfekowaną. Jakie symptomy powoduje fytoftoroza?

Na jakich roślinach występuje fytoftoroza?

Fytoftoroza jest wywoływana przez grzyby z rodzaju Phytophthora. Poraża wiele różnych grup roślin – od drzew po kwiaty doniczkowe, np. cyklameny. Często występuje na drzewach i krzewach ozdobnych, w tym na iglakach. Dość podatne są na nią bukszpany, azalie i różaneczniki. Nie można jednak przyjmować tego jako reguły. Równie dobrze wymienione rośliny mogą być porażane przez inne choroby grzybowe, a żywicieli Phytophthora jest znacznie więcej. Dlatego ważne jest rozpoznawanie problemu po charakterystycznych symptomach.

Fytoftoroza – główne objawy

Objawy fytoftorozy mogą nieco różnić się w zależności od gatunku, na którym występują. Patogeny ją wywołujące mają jednak wspólne cechy.

• Liście azalii i różaneczników zwijają się łódkowato. Na blaszkach liściowych występują nekrozy.
• U iglaków choroba rozpoczyna się od żółknięcia igieł lub łusek. Niestety początkowo jest to nie do rozpoznania – objawy są mylone z innymi chorobami fizjologicznymi lub grzybicami. Następnie drzewa lub krzewy przebarwiają się na brązowo lub czerwonawo. Wtedy z kolei jest już zbyt późno na „leczenie”.
• U każdej rośliny dochodzi do zgnilizny korzeni i podstawy pnia. Zazwyczaj zgnilizna występuje na jednej stronie pędu i stopniowo posuwa się ku górze.
• Pędy brązowieją i zamierają. Zwykle objawy występują na jednym lub kilku pędach, zaś inne wyglądają na zdrowe.
• Po wykopaniu roślin widać, że ich system korzeniowy jest słaby, a końcówki korzeni brunatnieją. Przy występowaniu fytoftorozy dochodzi do gnicia i zamierania włośników.
• Fytoftoroza prowadzi do więdnięcia i całkowitego zamierania roślin.

Powyższe symptomy mogą świadczyć o występowaniu fytoftorozy, ale całkowitą pewność uzyskuje się po usunięciu fragmentu kory. Odsłonięte drewno ma niezdrową rdzawobrązową barwę. Tkanki chore można łatwo odróżnić od zdrowych. Zmiany są widoczne także na przekroju poprzecznym pędu/pnia.

Zapobiegnie fytoftorozie i działania doraźne

Główna linia obrony przed fytoftorozą i innymi chorobami grzybowymi to przede wszystkim dbanie o dobre warunki uprawy i prawidłowe wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych. Zdrowa, zadbana zieleń jest bardziej odporna na niekorzystne czynniki zewnętrzne, w tym choroby.

Podłoże należy przygotować przed sadzeniem tak, aby było odpowiednio przepuszczalne. Większe ryzyko fytoftorozy zachodzi na glebach nadmiernie wilgotnych z tendencją do tworzenia zastoin wody. Jednocześnie nie należy zbyt gorliwie podlewać roślin. W uprawach pod osłonami podłoże zaleca się odkażać. Korzenie drzew i krzewów przed sadzeniem można moczyć w wodzie z dodatkiem fungicydu takiego jak np. SUBSTRAL Proplant Środek Grzybobójczy Fytoftoroza.

W przypadku rozpoznania choroby zmiany są już zazwyczaj daleko posunięte. Najlepiej jest wtedy chorą roślinę wykopać (utylizować lub spalić), a sąsiadujące z nią potraktować preparatem grzybobójczym. Ponadto wartościowe rośliny warto opryskiwać zapobiegawczo, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia fytoftorozy (i innych chorób).