Uprawa bobu – jak i kiedy sadzić bób?

Bób to smaczne i zdrowe warzywo powodujące uczucie sytości, które chętnie jest uprawiane w naszych ogrodach. Jego pielęgnacja nie jest kłopotliwa, dlatego każdy początkujący ogrodnik może zająć się uprawą bobu. Do kiedy można sadzić bób? Sprawdź nasz poradnik i dowiedz się, jak zaplanować siew oraz pielęgnację tej rośliny.

Bób (Vicia faba L.) należy do rodziny roślin motylkowatych (Fabaceae). To bliski krewny fasoli, soi, groszku, cieciorki. Jest jedną z najstarszych roślin uprawianych na świecie. Prawdopodobnie pochodzi z Azji Mniejszej lub Afryki Północnej, gdzie nadal rośnie dziko. Był podstawowym pokarmem na Bliskim Wschodzie. Pierwotne ludy wykorzystywały nasiona bobu do wytwarzania mąki i wypieku z niej chleba. 

Właściwości bobu - warzywo znane z wartości odżywczych

Bób jest znany ze swoich właściwości odżywczych. Zawiera dużo białka roślinnego, które jest zalecane osobom na diecie wegańskiej i wegetariańskiej. Ponadto ma witaminy z grupy B (zwłaszcza kwas foliowy), A i C, a także jest bogatym źródłem soli mineralnych, m.in. fosfor, żelazo, wapno.

Bób ma niską zawartość sodu i jest bogaty w potas, co może korzystnie wpływać na regulację ciśnienia krwi.

Zawiera tylko 85 kalorii w 100 gramach, więc jest chętnie włączony do diety osób odchudzających się. W składzie nasion bobu jest także lewodopa – naturalny aminokwas, który jest wykorzystywany w leczeniu choroby Parkinsona. 

Bób jest bogaty w błonnik, co wspomaga pracę jelit i może przyczynić się do obniżenia poziomu cholesterolu we krwi.
  

Najlepsze odmiany bobu

Bób ma wiele odmian, które różnią się wysokością roślin, kolorem kwiatów i nasion. Wybraliśmy kilka najpopularniejszych i łatwych w uprawie. 

• Windsor Biały – średniopóźna, bardzo plenna odmiana, osiąga wysokość 1 m; nasiona są bardzo delikatne w smaku i mają zielonkawobiały kolor.  
• Figaro – odmiana bardzo wczesnego bobu, osiąga wysokość 115 cm, kwitnie bardzo intensywnie, a jej nasiona są kremowo-białe.   
• Witkiem Manita – bardzo wczesna odmiana bobu (wegetacja ok. 75 dni), rośliny osiągają wysokość ok. 130 cm; jest odporna na przymrozki, ma duże i jasne nasiona.   
• Bizon – odmiana wczesna, dość niska (około 70-90 cm), jej nasiona są seledynowobiałe; wytrzymuje przymrozki do -6℃.  
   

Kiedy siać bób? Sezon na bób

Wysiew nasion bobu wykonuje się na przedwiośniu lub wczesną wiosną, w zależności od przebiegu pogody. Warzywo znosi chłód - jest odporne na niskie temperatury. Siew można zacząć już pod koniec lutego. Bób jest odporny na przymrozki, jednak zaleca się okrycie zagonu folią lub agrowłókniną, aby stworzyć mu jak najlepsze warunki do wzrastania.

Do kiedy można sadzić bób? Przyjmuje się, że wysiewać bób można jeszcze w kwietniu. Wciąż uzyskamy dobry plon (choć w nieco późniejszym terminie), ale młody bób jest wtedy bardziej narażony na mszyce, jednego z groźniejszych szkodników roślin. Z tego powodu wczesny siew bobu jest bardziej praktyczny. W dodatku warzywo to rzadziej cierpi na niedobory wody, co jest problemem na glebach lżejszych.

Bób jest rośliną jednoroczną i świetnie się sprawdza jako roślina przedplonowa. Tak jak reszta roślin z rodziny motylkowatych dostarcza do gleby duże ilości azotu (wiąże go z atmosfery), z którego mogą korzystać później inne warzywa. Należy tylko pamiętać, by na tym samym miejscu nie siać w kolejnym roku innych roślin z rodziny motylkowatych.  

​

Niezbędny sprzęt do uprawy bobu 

Do wysiewu bobu będziesz potrzebować: 

• Nasiona bobu

• Łopatki

• Kompostu

• Folii do okrycia

• Tyczki do podparcia

Sadzenie bobu - głębokość, normy wysiewu i uprawa współrzędna. Jak sadzić bób?

Bób wysiewa się z nasion bezpośrednio do gruntu, w rzędach oddalonych od siebie około pół metra. Nasiona wysiewa się gniazdowo, po 3-4 na głębokości około 6 cm; gniazda można wysiewać w odległości 15-20 cm od siebie.

Pamiętajmy, że krzak bobu może urosnąć nawet do 150 cm wysokości, dlatego należy go posadzić w odpowiedniej odległości, dzięki temu rośliny będą wzajemnie się podpierać. Czasem jest niezbędne będzie podwiązanie łodyg.  

Bób korzeni się dość głęboko, dlatego najlepiej posadzić go tam, gdzie były rośliny rosnące płytko. Dobrymi sąsiadami dla bobu są ziemniaki, rośliny kapustne oraz kukurydza. Bób nie lubi za to pomidorów i selerów. 

Bób w uprawie współrzędnej z ziołami (rumianek, szałwia, mięta) jest mniej narażony na choroby i szkodniki. Wymienione gatunki uprawia się na obrzeżach poszczególnych zagonów czy rzędów.

Kiedy sadzi się bób? Bób uprawiany z rozsady

Ziarna bobu można wysiewać pod koniec stycznia lub w lutym do pojemników znajdujących się w domu bądź w szklarni. Najlepiej używać pojemników biodegradowalnych, które później umieszcza się w ziemi wraz z sadzonkami. Opcjonalnie rośliny strączkowe sieje się pojedynczo do niewielkich donic.

Kiedy sadzić bób do gruntu? Jeśli wcześniej został wysiany do pojemników, sadzonki można przenieść na miejsce stałe zwykle po 4–5 tygodniach. Taki sposób uprawy nie sprawdza się na większą skalę, ale na potrzeby domowego ogrodu może być wystarczający. To praktyczne rozwiązanie, gdy przedwiośnie jest mroźne. Dlaczego jeszcze warto uprawiać bób tą metodą? To lepsza ochrona przed szkodnikami. Zaletą jest także wczesność - zawiązywanie strąków odbywa się średnio o 2-3 tygodnie wcześniej w porównaniu z tradycyjną uprawą.
 

Wymagania i pielęgnacja bobu 

Bób najlepiej rośnie w pełnym słońcu, choć toleruje lekki półcień. Im lepsze warunki świetlne, tym większa szansa na plon. Jednocześnie na pełnym słońcu bób szybciej wysycha po deszczach i nawadnianiu, tym samym jest mniej narażony na ryzyko wystąpienia chorób grzybowych

Bób najlepiej rośnie na glebach ciężkich, wilgotnych i żyznych, o pH między 6,5 a 7,0, a jego uprawa na glebach lekkich jest ryzykowna z powodu niedoborów wody. Odpowiednie pH gleby gwarantuje efektywne pobieranie wody i składników mineralnych. Częstym zabiegiem pielęgnacyjnym jest podwyższanie parametru przez zastosowanie nawozów wapniowych.

Bób kiełkuje w temperaturze od 3 do 5 stopni Celsjusza, a siewki wytrzymują przymrozki do -4 stopni Celsjusza. Optymalna temperatura dla wzrostu bobu wynosi 18–22°C. Upały powyżej 25°C mogą hamować kwitnienie.

Uprawa bobu - najważniejsze zabiegi pielęgnacyjne

Uprawa bobu wymaga od nas niewiele pracy, gdyż roślina ta nie ma zbyt wysokich wymagań. Odporność na przymrozki to jej niezaprzeczalny atut. Bób nie ma dużego zapotrzebowania na azot, gdyż sam go produkuje. Inne składniki odżywcze, których potrzebuje bób to potas i fosfor oraz magnez.

Bób wymaga umiarkowanego i regularnego podlewania, szczególnie w fazie kwitnienia i zawiązywania strąków, aby zapewnić dobre plony.

Bób jest wrażliwy na suszę, szczególnie w okresie kwitnienia i zawiązywania strąków. Poza wodą można używać ekologicznych gnojówek z chwastów.
Ogławianie, czyli usuwanie wierzchołków pędów, przyspiesza dojrzewanie bobu i ogranicza żerowanie mszyc.

Choroby i szkodniki bobu - ekologiczne i chemiczne zwalczanie

Bób jest mało podatny na choroby i szkodniki, ale takowych problemów nie można całkowicie wykluczyć. Sprzyja im nadmierna wilgotność i duże zagęszczenie siewu/sadzenia. W uprawie bobu mogą pojawić się choroby, m.in. czekoladowa plamistość, więdnięcie bobu oraz rdza bobu. Ze szkodników na bobie żerują m.in. mszyce i strąkowce.

Mszyca trzmielinowo-burakowa jest jednym z groźniejszych szkodników w uprawie bobu, a wczesny siew nasion może zapobiegać jej masowemu pojawieniu się.

W razie wystąpienia stosuje się opryski preparatem owadobójczym. Przydatne są także ekologiczne preparaty oparte na bazie szarego mydła. Jednym z najefektywniejszych sposobów walki z mszycami (różnymi gatunkami) w ogrodzie jest wczesnowiosenne pryskanie drzew owocowych preparatami olejowymi. Ponadto warto tworzyć warunki sprzyjające naturalnym wrogom mszyc - biedronkom i złotookom.

Strąkowiec bobowy powoduje największe straty w plonie bobu, a jego zwalczanie powinno rozpocząć się już na etapie bielenia pąków kwiatowych.

Strąkowiec atakuje także inne rośliny strączkowe. Jest problemem już po zbiorach. Sprzyja mu m.in. niewłaściwe przechowywanie bobu - w mało przewiewnym i zbyt ciepłym miejscu. Zazwyczaj odseparowuje się i niszczy duże nasiona z otworami - objawem żerowania szkodnika. To zapobiega dalszemu rozprzestrzenianiu. Chemiczne zwalczanie strąkowca bobowego w warunkach domowych (a nie profesjonalnych) jest rzadko uzasadnione.

Czekoladowa plamistość bobu, wywoływana przez grzyb Botrytis fabae, jest chorobą, która przynosi największe straty w uprawie bobu, a jej objawy można zauważyć już przy wschodach roślin.

Objawami są m.in. charakterystyczne plamki na liściach i strąkach. Docelowo może zmniejszyć plony o połowę. Doraźnie wykonuje się zabiegi chemiczne z użyciem fungicydów. Podobnie zwalcza się rdzę bobu.